Türk Dil Kurumu oyunu “ Yetenek ve zeka geliştirici, belli kuralları olan, iyi vakit geçirmeye yarayan eğlence” olarak tanımlamış. TDK tarafından bir cümle ile açıklanmış olan oyunun çocuk için önemi ve çocuğun gelişimine katkısı oldukça fazladır. Peki oyunu ve dolayısı ile oyuncağı çocuk için bu kadar önemli kılan şey nedir? Bu yazıda bu konuyla ilgili önemli bilgiler bulacaksınız...

Oyun bir çocuğun yaşamındaki en önemli görevdir. Çünkü çocuk bu yolla öğrenir ve gelişimini devam ettirir. Bu sebeple oyunda harcanmış olan zaman çocuğun gelişimi için değerlidir. Doğru oyun ve oyuncak yoluyla çocuğun zihinsel, bedensel ve psiko-soyal gelişimi hızlanır. Yine bu yolla çocuğun hayal gücünün, yaratıcı yeteneklerinin ve özgüveninin geliştiği görülür. Çocuk oyun yoluyla birikmiş olan enerjisini de dışarı atabiliği için günlük yaşamında daha az problem yaşar. Çocukların oyunu, zaman zaman iletişim aracı olarak da kullandığı görülür. Bu yolla isteklerini duygu ve düşüncelerini ifade edebilir. Ayrıca zamanı geldiğinde çocuk için iyi bir sosyalleşme aracıdır.

Tabiki oyun evrelerini bilmek, çocuğun hangi oyun evresinde olduğunu takip edebilmek hem çocuğun gelişimi için hem de doğru oyuncak seçimi önemlidir. 0-6 yaş aralığındaki çocuklar beş ayrı oyun evresini tamamlarlar. Bunlar; Tek Başına Oyun, Oyunu İzleme, Paralel Oyun, Birlikte Oyun, Kooperatif Oyun’dur. 0-2 yaş aralığındaki çocuk tek başına oyun evresindedir. Çocuk bu dönemin başlarında ilk önce kendi vücuduyla daha sonra da etrafındaki uyaranlarla ilgilenir. Renk, ses ve hareket bu dönemde çocuğun dikkatini çeken durumlardır. Bu dönem ilerledikçe çocuklar oyuncaklarıyla tek başlarına oynamaya başlarlar. Çok fazla sosyalleşme gözlemlenmez. 2-3 yaş aralığındaki çocuk artık oyunu izleme devresine geçmiştir. Bu dönemde çocuk herhangi bir iletişim kurmadan diğer çocukların oyunlarını izler. Yanındaki kişiye oyunla ve çocuklarla ilgili sorular sorabilir. 3 yaş çocuğu pararlel oyun evresine geçer. Bu evrede çocuk aynı oyuncaklarla aynı ortamda farklı çocuklarla oynamasına rağmen oyunlarını birbirlerinden bağımsız bir şekilde yürütmeyi tercih ederler. Diğer dönemlere göre biribirleriyle az da olsa iletişime girerler. 3-5 yaş aralığındaki çocuk birlikte oyun evresine geçiş yapar. Bu evredeki çocuklar zaman zaman birbirleriyle oyuncak ve fikir alışverişinde bulunarak iletişime girerler. 6 yaşına gelmiş olan çocuk birlikte oyun evresini tamamlayıp kooperatif oyun evresine geçerler. Bu evrede çocuklar topluca bir amaca ulaşabilmek adına örgütlü bir şekilde oyun oynayabilirler. Bu dönemde sağlıklı bir sosyalleşme gözlemlenir.

Oyuncak seçimi yaparken gelişim alanlarını da gözden kaçırmamak gerekir. Örneğin büyük kas gelişimini desteklemek için, çocukların mutlaka küçük yaştan itibaren parka götürülmesi gerekir. Atlayıp zılayabileceği oyunlar çocun büyük kas gelişimi için önemlidir. Küçük kas gelişimini desteklemek için keçeli kalemler, kağıt makasları, yaşına uygun büyüklükteki legolar, oyun hamurları faydalanılması gereken oyuncaklardır. Çocuğun hayal gücünü ve yaratıcılığını desteklemek adına kuklalar, çeşitli evcilik oyuncakları, kitaplar kullanılmalıdır. Çocuğun bilişsel gelişimini desteklemek adına geometrik şekiller, puzzellar, tahta bloklar, ilerleyen yaşlarda kitap çalışmaları gibi etkinliklerden yararlanılabilir.

Yaş aralıklarına göre uygun oyuncaklar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

6. ve 7. aylardan itibaren renkli plastik şekiller, yumuşak ses çıkaran hayvanlar kullanılabilinir.

10., 12. aylarda çocuk artık toplarla iç içe geçen şekillerle oynayabilir.

13. aydan itibaren ipiden çekebileceği ya da iterek yürütebileceği oyuncaklar çocuğun ilgisini çeker.

1,5 – 3 yaş arasındaki çocuklar bebekler, arabalar, yaşa uygun yap bozlar, sökülüp takılabilen oyuncaklar ve kitaplarla oynayabilirler. Bu anlamdaki çeşitlilik çocuğun gelişimi için önemlidir.

3 – 5 yaş arasındakiçocuklar tüm oyuncakların haricinde hareketli oyun aletleri (bisiklet vb) ile oynayabilirler. Kesme boyama çalışmalarını aktif olarak yapabilirler.

Etiketler: çocuk, oyun, oyuncak, oyun seçimi, oyuncak seçimi, ,